فکر کنم بيش از سه ماه باشد که يکی از دوستان قرار است مطلب مفصل‌ای در مورد قرون وسطی به من بدهد. با وجود اين تأخير طولانی، هم‌چنان اميدوارم، برای همين چندان وارد جزئيات اين دوره نمی‌شوم و مرور مفصل را به آن نوشته‌ها موکول می‌کنيم. تنها مروری اجمالی، بر پايه‌ی کتاب درک و دريافت موسيقی از راجر کيمی ين:
از 450 ميلادی با فروپاشی امپراتوری روم عصر تاريکی در اروپا آغاز می‌شود و به مدت نزديک به هزار سال ادامه می‌يابد. در اين دوره، کليسا قدرت فراوان يافته و مانند موارد مشابه در ديگر نقاط جهان که دين قدرت اصلی را به دست گرفته، همه چيز در ظلمت فرو می‌رود؛ خاموش، تاريک و نادان باشيد تا دين‌داران بر شما حاکم باشند! مردم به سه طبقه‌ی اصلی اشراف، دهقانان و روحانيون تقسيم می‌شدند. نظام جامعه، نظامی کاملن فئودالی است و دهقانان که اکثريت جامعه را تشکيل می‌دهند در فقر و تنگدستی روزگار به سر می‌برند. بيش‌تر مردم و از جمله اشراف، بی‌سواد استند و تمام جنبه‌های زنده‌گی مردم در قبضه‌ی قدرت کليسا است. آموزش که تنها در کليساها صورت می‌پذيرد، منحصر به آموزه‌های مذهبی است. مشخصن موسيقی نيز از اين قاعده مستثنی نيست.

با اين وجود، در اواخر اين دوره‌ی تاريکی، تقريبن از آغاز قرن يازده ميلادی، شهرها گسترش می‌يابند، دانشگاه‌ها به وجود می‌آيند و قدرت و نفوذ کليسا بر جامعه رو به کاهش می‌گذارد. موسيقی نيز که تا پيش از اين منحصر به آوازهای کليسايی و ديگر جهانی بوده، کم کم بر روی زمين می‌آيد و آوازهای عاشقانه را نيز در بر می‌گيرد.
تا اواسط قرن دوازده‌ام، برجسته‌ترين موسيقی‌دانان، کشيش‌های خدمت‌گزار کليسا هستند. با اين که زنان مجاز به خواندن آواز در کليسا نيستند، اما در ديرهای زنان تارک دنيا به اجرای موسيقی می‌پرداخته‌اند که نمونه‌ی مشهور به جای مانده‌اش، هيلده گارد، اهل بينگن[1](1179-1098)، سرپرست ديرزنان تارک دنيا در روپرتزبرگ بوده که برای گروه همسرايان خود به آفرينش موسيقی پرداخته است.

موسيقی قرون وسطی، به ويژه تا پيش از قرون دوازده و سيزده، بيش‌تر موسيقی آوازی بوده است. با اين که تنها در پاره‌ای از دست‌نوشته‌های موسيقی اين دوره، به ساز اشاره شده است، اما نقاشی‌ها و نوشته‌های به جا مانده، نشان‌گر آن است که ساز نيز به کار می‌رفته. با وجود اين، کليسا به خاطر نقش پيشين ساز در آيين‌های کفرآلود روی خوشی به استفاده از ساز نشان نمی‌داده. احتمالن خواننده به راحتی تشابه‌های موجود آن زمان با وضعيت موسيقی در ايران و اسلام را مشاهده می‌کند.
به ويژه تا پيش از قرن دوازده ميلادی، موسيقی، بيش‌تر نشان‌دهنده‌ی عقايد کليسا و معنويت مورد نظر آن‌ها بوده است تا عواطف و فرديت انسان. نمونه‌ی بارز موسيقی اين دوره، سرود گريگوريايی است. ريتم اين سرودها از وزن پيروی نمی‌کند و حس ضرب در آن‌ها ضعيف است.

گام‌های به کار رفته در موسيقی اين دوره، به مدهای کليسايی ناميده می‌شوند. اميدوارم در مورد اين مدها فرصت شود و در آينده با تفصيل بيش‌تری بنويسم، تنها به عنوان توضيح‌ای مختصر، مانند گام‌های ماژور و مينور، از هفت صدای متفاوت و يک صدای هشتم در يک اکتاو بالاتر از صدای اول تشکيل می‌شوند، ولی الگوی پرده‌ها و نيم‌پرده‌ها در آن‌ها متفاوت است (مشخصن می‌دانيد که اين جا، بر خلاف موسيقی ايرانی يا بعضی جاهای ديگر دنيا، ربع پرده نداريم).
فعلن تا همين جا بسه! الآن نزديک يک ماه است که اين متن بالا طول کشيده و چيز خيلی زيادی به‌اش اضافه نمی‌شود. بقيه‌اش برای قسمت دوم؛ تا که کی باشد!!
برای آشنايی با موسيقی مذهبی قرون وسطی، قطعات‌ای از Ordo Virtutum اثر هليده‌گراد فن بينگن را برای‌تان انتخاب کرده‌ام. اين اثر نخستين بار در روز اول می سال 1152 ميلادی در تشريفات رسمی گشايش يک کليسای بنديکتی جديد در بينگن اجرا شد. اين کليسای جديد، روپرتس‌برگ، دير زنان تارک دنيا است که پيرامون سرپرست‌شان، صوفی و موسيقی‌دان، هيلده‌گارد جمع شده‌اند. ضبط من از اين اثر، به نه‌صدمين سال‌گرد تولد هيلده‌گارد باز می‌گردد
يک- Prolog: Qui sunt hi, qui ut nu ، مقدمه‌ی آغازين اثر 2,347,561 بايت
دو- Tanz يا همان Dance که تنها برای ساز است. 1,773,865 بايت
سه-Symphonia: O quam قسمت اول از سه قسمتِ سمفونی پشت سر هم (به ياد داشته باشيد که سمفونی در آن زمان به شکل و فرم‌ای که امروزه می‌شناسيد، نبوده است. به توضيحات فرم سمفونی مراجعه کنيد.) 4,421,233 بايت

[1]: Hildegard of Bingen يا Hildegard von Bingen

This is a very quick survey on the medieval age music. With fall of Roman empire in 450 AD, there began a thousand of years Dark Age, which religion ruled so obviously wisdom died!
Through these years, every aspect of human life was controlled by Churches, so no wonder that music was highly influenced with religious ceremonies, too. Yet, after twelfth and thirteenth centuries, with decreasing power of the churches, non-religious pieces were composed, too.
The most famous pieces of this era, especially before 12th century, was Gregorian hymn.
Here I’ve chosen three pieces of Ordo Virtutum, from Hildegard von Bingen (1098-1179), an abbess, mystic and composer of the Rupertsberg. She composed these pieces for solemn dedication of a new Benedictine monastic church in 1152.
One- Prolog: Qui sunt hi, qui ut nu 2,347,561 Bytes
Two- Tanz (Dance) which is an instrumental piece: 1,773,865 Bytes
Three- Symphonia: O quam 4,421,233 Bytes